METODYKA

PRZEDSZKOLAKI - Czy to nie za wcześnie?

Wczesny start językowy gwarantuje doskonałe opanowanie języka obcego na poziomie fonetyki, morfologii i składni oraz socjolingwistycznych kompetencji językowych.

Badania lingwistów wskazują, że dzieci wolniej od nastolatków, czy dorosłych opanowują język obcy. Jednak, tylko wczesne rozpoczęcie nauki języka pozwala na osiągnięcie doskonałej wymowy, bez obcego akcentu. Wymowa jest bowiem wynikiem procesu imitacyjnego, którego szczyt dziecko osiąga w wieku 4-8 lat. Dzieci przyswajają to, co można nazwać „melodią języka”, czyli akcent toniczny, rytm i intonację. Po tym okresie w/w zdolności zmniejszają się sukcesywnie aż do zupełnego zaniku (Penfield,Roberts,1957). Wiek krytyczny dla fonetycznego opanowania języka to 10 lat. Dziecko zaczyna postrzegać nowy kod językowy poprzez swój język i coraz trudniej jest mu zauważyć różnice między podobnymi fonemami (Pamuła,2006). Zatem młodszy wiek szkolny to etap szczególnej wrażliwości na bodźce akustyczne, co w połączeniu z dużą jeszcze plastycznością organów artykulacyjnych sprawia, że dzieci osiągają bardzo dobre rezultaty w zakresie rozpoznawania i produkcji dźwięków (Pamuła,2006). Z kolei najlepszym okresem na przyswojenie sobie gramatyki jest wiek pomiędzy 3 a 7 rokiem życia. Badania wykazały, że język, którego uczymy się w tym wieku jest zapamiętywany w taki sam sposób, jak język ojczysty, tzn. utrwalany w prawej półkuli mózgowej. Języki, których uczymy się w późniejszych okresach życia, są przez nasz mózg traktowane zupełnie inaczej – jako logiczne sekwencje słów. Nauka języka w późniejszym czasie odbywa się z wykorzystaniem lewej półkuli mózgowej i dlatego wiąże się z większym wysiłkiem. Lenneberg, na podstawie analizy dojrzewania mózgu doszedł do wniosku, że tak zwana „naturalna gotowość językowa dziecka” kończy się wraz z zakończeniem procesu lateralizacji, czyli w wieku 12-13 lat.

Metoda HAVE FUN &LEARN

Umiejętności imitacyjne dzieci  wykorzystujemy proponując uczniom zabawy i ćwiczenia muzyczne bazujące na kształceniu u nich słuchu fonematycznego. Służy temu technika nauczania zwana „Song Stories”, w której  dzieci uczą się języka angielskiego poprzez piosenki, wypracowana przez wokalistkę, mgr wydziału Języków  Europejskich i Literatury na Uniwersytecie Oxfordzkim - Claire Selby. Opowieści SongStories składają się z krótkich, śmiesznych opowiadań prowadzących słuchacza od jednej piosenki do kolejnej. Przez opowieści przeprowadza nas Angielka Zenia, która podczas opowiadania poszczególnych wydarzeń podaje tłumaczenia podstawowych słów, natomiast piosenki śpiewają angielskie przedszkolaki. Słowem: dzieci uczą się od dzieci! Dzieci są przyzwyczajone do uczenia się języka ze słuchu. Zasadnicza część tego procesu jest całkowicie nieuświadomiona i automatyczna, szczególnie w pierwszych  fazach nauki. Dzieci przyswajają słowa w fenomenalnym tempie, przy czym najpierw się ich uczą, potem uczą się, co one oznaczają. Nieznane słowa przyjmują i zapamiętują – do późniejszego przypomnienia – w zupełnie naturalny sposób.

 SongStories wprowadza zarówno wzorcowe, jak i potoczne formy gramatyczne. Dziecko intuicyjnie będzie potrafiło wykorzystywać zwroty: „As big as”, „I can..”,”There is a..”, „What is it?” oraz wiele innych konstrukcji.

Opanowanie mowy odbywa się poprzez liczne powtórzenia i trening, dlatego PROSIMY RODZICÓW, by dzieci słuchały kursu regularnie. Każdego dnia. Kto włącza muzykę? Dzieci uwielbiają mieć kontrolę nad drobiazgami. Jeśli to możliwe, pozwólmy dziecku włożyć materiał i nauczmy je, jak go się włącza – wtedy, prawdopodobnie będzie chciało częściej do niego sięgać! Jedno opowiadanie zajmuje niecałe 10 minut. Wykorzystujmy więc czas przed podwieczorkiem, przed położeniem dziecka spać lub krótkie podróże samochodem.

Często przy nauce nowych słów uczniowie mają kłopoty z wymową, nowe dźwięki są dla nich trudne a wymowa zniekształcona. To właśnie w czasie zabaw mogą oni doskonalić tę sprawność bez narażania się na śmieszność, przy czym podstawą nauczania są dostarczane dzieciom podczas zabawy prawidłowe wzorce wymowy. Naszym dzieciom pomogą tu profesor Felix i papuga Kaliko z bestsellerowego programu Tell me more Kids. Dzięki nim nauczą się uważnie słuchać (tryb chłonięcia), rozumieć to, co mówią inni (tryb pojmowania) i mówić po angielsku (tryb ekspresji). Bogaty wybór ćwiczeń, gier i zabaw przekłada się na 100 godzin nauki i zabawy, 400 gier językowych, 1000 słówek i zwrotów, piosenki karaoke, 160 minut kreskówek, w których dziecko zagra główną rolę. Słowem dzieci rozwiną nie tylko umiejętność słuchania, rozumienia i mówienia, ale także logiczne myślenie, pamięć i koncentrację. Co ważne: Nauczyciel monitoruje pracę dzieci z Tell me more i SongStories oraz motywuje je do samodzielnej zabawy w domu.

Zasadniczym kursem języka angielskiego są zajęcia prowadzone przez nauczyciela w grupie dzieci. To właśnie praca w grupie jest tu najistotniejsza. U dziecka język rozwija się jako odpowiedź na potrzebę komunikowania się z innymi (Dembo,1997). Dlatego istotną częścią kursu są zabawy, będące podstawą działalności dzieci w wieku  przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Dzieci, dzięki metodom aktywizującym, nauczą się słuchać w języku obcym, rozumieć polecenia, również i mówić. W pierwszym etapie nauczania uzupełniającą formą komunikacji będzie dla nich ekspresja plastyczna. Ważne są jednak także formy aktywności kształtujące myślenie, spostrzegawczość, koncentrację uwagi, rozwiązywanie problemów oraz umiejętność pracy w grupie. Nie bez znaczenia jest poznanie nowych krajów i zwyczajów ludzi tam mieszkających. Świata, w którym pies inaczej szczeka, a kaczka inaczej kwacze. Słowem: uczestnictwo w zajęciach  mogących wpłynąć na kształtowanie postaw tolerancji i otwartości wobec innych kultur.

Nauczyciele

Nasi nauczyciele nie tylko dobrze znają język obcy, którego uczą, ale także posiadają szeroką wiedzę pedagogiczną i psychologiczną. Potrafią stworzyć atmosferę pełną ciepła, zrozumienia i akceptacji. Lubią dzieci i uwielbiają się z nimi bawić. Korzystają z takich pomocy, jak rytuały klasowe, pozytywnie wpływające na poczucie bezpieczeństwa dziecka i zwiększające efektywność pracy w grupie, znają repertuar dziecięcych wyliczanek, wierszyków i piosenek, dają dzieciom możliwość zilustrowania ich ruchowo, dźwiękowo czy plastycznie, a przede wszystkim pozwalają uczniom  bawić się językiem i tworzyć nawet niepoprawne sekwencje, co owocuje w późniejszym etapie nauki płynnością językową. Starają się, by język obcy był przede  wszystkim narzędziem komunikacji i służył także do zdobywania nowych wiadomości i umiejętności oraz do ich porządkowania.

DRUGI JĘZYK – Czy się nie pomyli?

Dziecko może uczyć się zupełnie niezależnie dwóch języków. Mózg rozdziela materiał językowy i doskonali oba języki równolegle. Zatem przyswajanie podstaw języka w tym wieku umożliwia dziecku jego poznanie w sposób pełniejszy i bardziej naturalny niż na jakimkolwiek innym etapie życia (Claire Selby,2002). Badania prowadzone w Kanadzie (Lambert i Pearl) i Stanach Zjednoczonych (Ramirez, Rossel ) wskazują, że dzieci wychowane w środowisku dwujęzycznym są bardziej elastyczne, a ich rozwój poznawczy, w wyniku dodatkowej stymulacji może być w niektórych fazach szybszy (Cohen,1991). Dzieci dwujęzyczne mają łatwość tworzenia nowych pojęć i większą plastyczność umysłu. Dwujęzyczność przyczynia się do szybszego rozwoju umysłowego i ułatwia osiągnięcia w innych dziedzinach (Pamuła).

DOROŚLI – Nie mają szans?

W akwizycji języka podstawową rolę odgrywa słuch. Dorośli, ze względu na zmniejszoną wrażliwość słuchową, słyszą gorzej niż dzieci i nie są w stanie odróżnić pewnych obcych fonemów (Pamuła). Nie osiągną zatem doskonałej wymowy, bez obcego akcentu, a opanowanie struktur gramatycznych wiązać się będzie z większym wysiłkiem. Jednak zakres przyswajania nowych struktur przez dorosłych i starsze dzieci jest szerszy niż w przypadku dzieci młodszych. Sprzyja temu wiele czynników, takich jak wypracowane techniki zapamiętywania i odtwarzania materiału, lepsza koncentracja czy bazujące na języku ojczystym strategie porozumiewania się. Zatem dorośli i starsze dzieci znacznie szybciej opanują zadany materiał niż np. przedszkolaki.

Co ważne – im później rozpoczyna się naukę języka obcego, tym bardziej proces uczenia się staje się analityczny i właśnie do tych potrzeb muszą zostać dobrane odpowiednie metody i techniki nauczania (Pamuła).

Jaka METODA jest najlepsza?

Na przestrzeni lat wypracowano kilka metod nauki języków obcych:

Metoda audiolingwalna kładła nacisk na język mówiony, znajomość gramatyki ograniczała się do umiejętności automatycznego zastosowania reguł gramatycznych, a nie do znajomości ich zasad, późno wprowadzano pisanie. Entuzjazm dla tej metody osłabł w miarę jej  obserwacji w praktyce. Uczniowie byli znudzeni monotonnymi ćwiczeniami strukturalnymi, co skutkowało znacznym obniżeniem motywacji.

Metoda audiowizualna warunkowała zapamiętywanie od połączenia obrazu z nagraniem. Jej podobieństwo do metody audiolingwalnej skutkowało przyswajaniem materiału w sposób mechaniczny, powodując zanik kreatywności słuchaczy i znaczne ograniczenie w poznawaniu innych cywilizacji, wykorzystywaniu tekstów autentycznych czy nauce zachowań językowych w konkretnych sytuacjach.

Metoda kognitywna czyli gramatyczno-tłumaczeniowa zakładała nabycie reguł pozwalających na tworzenie nieskończenie wielu poprawnych zdań. Zakładała, że uczeń poprzez kontakt z językiem tworzy hipotezy o zasadach jego działania i na ich podstawie doskonali swoją kompetencję językową. Istotą metody było rozciągnięcie w czasie nabywania poszczególnych sprawności celem zamiany mentalnego poznania nowego materiału w proces rutynowy.

Aktualna tendencja w dydaktyce nauczania języków obcych, realizowana także w naszej szkole to Podejście komunikacyjne. Metoda ta rozwinęła się w połowie lat siedemdziesiątych jako reakcja na potrzeby i oczekiwania społeczne związane z  integrującą się Europą. Metoda ta kładzie nacisk na umiejętność uzyskiwania i przekazywania informacji, na poznanie języka od strony jego funkcji i posługiwanie się nim w kontekście społecznym. W metodzie tej skuteczność komunikacji jest ważniejsza od poprawności wypowiedzi. Wykorzystywane w procesie nauczania materiały autentyczne wzbogacają nauczanie o elementy językowe i kulturowe. Metoda rozwija wszystkie sprawności językowe: mówienie, pisanie, słuchanie, czytanie, wprowadza zasady gramatyki i rozwija słownictwo. Przede wszystkim jednak daje słuchaczom możliwość poznawania nowego języka poprzez autentyczny z nim kontakt. To właśnie aktywne zdobywanie wiedzy (patrz pracownia kulturowa w Tell me more) i interakcje z innymi uczniami dające wiele możliwości swobodnej wypowiedzi decydują o sukcesach tej metody.

DLACZEGO W GRUPIE  -  Czy mogę nauczyć się sam?

Od  lat osiemdziesiątych podkreśla się rolę interakcji społecznych dla uzyskania kompetencji językowych. Nabywanie języka ma bowiem charakter społeczny i w nauce tej potrzebny jest udział innej osoby. W badaniach podkreśla się wagę kontekstu, jako czynnika kształtującego uczenie się języka. Od kompetencji językowej wyżej ceniona jest kompetencja komunikacyjna czyli zdolność do posługiwania się językiem w sposób skuteczny i dopasowany do sytuacji. Nie tylko znajomość reguł, ale także zdolność ich użycia (Stawna 1991). Nie tylko znajomość pojedynczych słówek czy zasad gramatycznych, ale także wiedza o tym, co można powiedzieć w określonej sytuacji, a czego nie. Pamiętajmy też o tym, że to właśnie potrzeba komunikowania się z innymi jest pierwszym czynnikiem inicjującym rozwój języka, dlatego zajęcia w grupie silnie motywują i są efektywniejsze niż praca samodzielna.